Zanokcica to stan zapalny skóry otaczającej paznokieć. Zwykle pojawia się po uszkodzeniu skórki lub wału paznokciowego. Ostry, bolesny obrzęk albo widoczna ropa wymagają oceny medycznej — ropnia nie należy nakłuwać ani wyciskać samodzielnie. Przy łagodnym zaczerwienieniu bez ropy można delikatnie moczyć palec w ciepłej wodzie i obserwować zmianę, ale jeśli się nasila, skontaktuj się z lekarzem.

Zanokcica paznokcia: objawy ostrego i przewlekłego stanu zapalnego

W ostrej zanokcicy objawy zwykle zaczynają się nagle i dotyczą jednego palca. Skóra przy paznokciu może być zaczerwieniona, obrzęknięta, ciepła i tkliwa. Ból bywa pulsujący. Czasem pod skórą przy wale paznokciowym zbiera się ropa, a stan zapalny obejmuje tkanki pod płytką.

Przewlekła zmiana rozwija się wolniej lub nawraca, często przez wiele tygodni. Wał paznokciowy może być zaczerwieniony i obrzęknięty, a skórka oddzielać się od płytki. Paznokieć może z czasem zmienić wygląd. Długotrwałe moczenie dłoni, detergenty i inne czynniki drażniące mogą uszkadzać barierę skórną. Przewlekła zanokcica często ma charakter zapalny związany z podrażnieniem; drożdżaki mogą współwystępować, ale sam wygląd nie przesądza o przyczynie ani o potrzebie leku przeciwgrzybiczego.

Zaczerwienienie i obrzęk przy paznokciu mogą mieć też inne przyczyny, na przykład wrastający paznokieć albo zakażenie opryszczkowe. Małe pęcherzyki i pieczenie mogą sugerować opryszczkę palca. Nie przekłuwaj pęcherzyków — wymaga to innego postępowania niż ropień bakteryjny.

Skąd bierze się zanokcica?

Do ostrego stanu zapalnego może dojść, gdy drobnoustroje przedostaną się przez uszkodzoną skórę. Ryzyko zwiększają między innymi:

  • zadarcie, wycinanie lub skubanie skórek;
  • obgryzanie paznokci i skórek;
  • skaleczenie podczas manicure lub pedicure;
  • uraz albo wrastający paznokieć;
  • częsty kontakt dłoni z wodą i detergentami.

Nie każde zaczerwienienie po zabiegu oznacza zakażenie i nie każda przewlekła zmiana jest grzybicą. Jeśli wygląd paznokcia się zmienia lub problem nawraca, lekarz może ocenić, czy potrzebne są dodatkowe badania. Więcej o różnicach między grzybicą a innymi zmianami opisuje artykuł Grzybica paznokci – objawy, diagnostyka i leczenie.

Co zrobić przy pierwszych objawach?

Jeżeli okolica paznokcia jest lekko zaczerwieniona i tkliwa, ale nie widać ropy ani szybko szerzącego się obrzęku, możesz:

  1. Delikatnie umyć palec wodą z mydłem i osuszyć go, nie pocierając podrażnionej skóry.
  2. Moczyć go w czystej, ciepłej — nie gorącej — wodzie. Może to zmniejszyć dyskomfort, ale nie zastępuje konsultacji, jeśli stan się pogarsza.
  3. Ograniczyć moczenie dłoni i kontakt z detergentami. Przy pracach domowych używać rękawic ochronnych, a po ich zdjęciu osuszyć dłonie.
  4. Nie wycinać skórek, nie skubać zmiany, nie zakładać stylizacji na podrażniony paznokieć i nie dzielić się przyborami do manicure.

Nie nakłuwaj ani nie wyciskaj ropy. Nie stosuj na własną rękę antybiotyków, leków przeciwgrzybiczych, sterydów ani drażniących preparatów domowych — właściwe leczenie zależy od przyczyny i tego, czy powstał ropień. Jeśli zmiana jest bolesna, narasta lub nie ustępuje, skonsultuj ją z lekarzem.

Jak lekarz ocenia i leczy zanokcicę?

Rozpoznanie często opiera się na obejrzeniu palca i zebraniu informacji o początku oraz przebiegu objawów. Lekarz sprawdza, czy stan zapalny ogranicza się do wału paznokciowego, czy pojawiła się ropa, czy paznokieć wrasta oraz czy zmiany nie wskazują na inną przyczynę. Przy przewlekłych lub nietypowych objawach może rozważyć dalszą diagnostykę.

Postępowanie zależy od obrazu zmiany:

  • Stan zapalny bez widocznego ropnia: lekarz może zalecić obserwację, kąpiele lub okłady i — zależnie od przyczyny — odpowiednie leczenie miejscowe. Antybiotyk nie jest automatycznie potrzebny przy każdym zaczerwienieniu.
  • Ropień lub nasilające się objawy: może być potrzebne profesjonalne opróżnienie ropy. Zabieg powinien wykonać personel medyczny; czasem konieczna jest też ocena, czy zakażenie objęło tkanki pod paznokciem.
  • Podejrzenie zakażenia szerzącego się poza wał paznokciowy albo szczególne czynniki ryzyka: lekarz ocenia, czy potrzebne jest leczenie ogólne, w tym antybiotyk.
  • Zmiana przewlekła: ważne jest ograniczenie kontaktu z wodą i substancjami drażniącymi oraz ustalenie przyczyny. Leczenie przeciwgrzybicze ma zastosowanie tylko w uzasadnionych przypadkach.

Nie rozpoczynaj kuracji antybiotykiem pozostałym po wcześniejszym leczeniu. O wyborze leku i ewentualnym drenażu decyduje osoba medyczna po ocenie palca.

Kiedy zgłosić się do lekarza?

Skontaktuj się z lekarzem, jeśli przy paznokciu pojawiła się ropa, ból lub obrzęk szybko narastają, zaczerwienienie się rozszerza albo zmiana nie poprawia się lub wraca. Szybszej oceny wymaga również stan zapalny u osoby z cukrzycą, zaburzeniami krążenia lub osłabioną odpornością. Gorączka, dreszcze lub złe samopoczucie wraz z nasilającą się zmianą to powód do pilnego kontaktu z pomocą medyczną.

Przy problemie na stopie podolog może zajmować się pielęgnacją, ale podejrzenie zakażenia, rana lub ropa wymagają oceny medycznej. Więcej o ograniczeniach i zakresie pomocy podologa opisuje tekst Kiedy warto wybrać się do podologa?.

Jak ograniczyć ryzyko nawrotu?

Chroń skórę wokół paznokci: nie wycinaj skórek głęboko, nie obgryzaj paznokci i nie odrywaj zadziorów — ostrożnie skróć je czystym narzędziem, bez naruszania zdrowej skóry. Do prac w wodzie lub z detergentami zakładaj rękawice, a po ich zdjęciu dokładnie osusz dłonie. Przy manicure i pedicure wybieraj miejsce, w którym narzędzia są prawidłowo przygotowywane do użycia. Jeśli stan zapalny już się pojawił, odłóż stylizację i zabiegi przy paznokciu do czasu wygojenia i — gdy to potrzebne — oceny lekarskiej.